12. Kalkınma Planı Yapılış Süreci Hakkında
Bu Bölüm Hakkında
Türkiye'de 1961 Anayasası'ndan bu yana süregelen kalkınma planı hazırlık sürecinin pratikte nasıl işlediği, kişisel deneyimler üzerinden eleştirel bir bakışla anlatılıyor. 12. Kalkınma Planı için oluşturulan özel ihtisas komisyonlarına davet edilen akademisyenlerin davetlerinin geri çekilmesi, sürecin liyakate değil siyasi uygunluğa göre şekillendiği izlenimini yaratıyor. Devlet Planlama Teşkilatı'ndan Bütçe ve Strateji Başkanlığı'na uzanan kurumsal dönüşümün sorunları da ele alınıyor.
Ele Alınan Konular
- Kalkınma planı hazırlık süreci
- Devlet Planlama Teşkilatı'nın dönüşümü
- Akademik özgürlük ve liyakat sorunu
- Kurumsal bağımsızlığın aşınması
Herkese merhabalar bu yayında aslında başka bir konuya değinecektim Ama son bir iki gündür tecrübe ettiğim bazı şeyler diyeyim beni bu konu hakkında konuşmaya gitti konuşacağımız konunun başlığı Aslında kalkınma planı nasıl yapılır yayının başlarında kalkınma planı nasıl yapılır veya nasıl yapılmalıdır Belki de doğrusu budur biliyorsunuz Türkiye’de 1961 anayasasından bu yana Kalkınma planları yapılıyor anayasal bir zorunluluk 1961 anayasasından itibaren ve neydi işte kamu kesimi için emredince özel kesim için yol gösterici planlar yapılıyor Kalkınma planları belli bir tarihe kadar kapatılana kadar Devlet Planlama Teşkilatı yapılıyordu 1961 anayasasında kurulmuş tanımlı bir kuruluş Devlet Planlama Teşkilatı Tabii daha sonra içeriyi sulandırıldığı sulandırıldığı da maalesef 1982 anayasasından sonra da açıkçası bir nevi işte Başbakanlığın vakti zamanında bir böyle Danışman kuruluşu gibi tanışma kuruluşu haline gelmişti Sonradan da Kalkınma Bakanlığı oldu malum biliyorsunuz sonra da kapandı şu andaki adı bütçe ve strateji Başkanlığı Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak faaliyet gösteriyor yani adı Aslında devlet planlarına Teşkilatı diğer kurum kalmadı ki zaten devlet planlama teşkilatına kurulan olan ihtiyaçla ilgili bir video yapmıştım birkaç ay kadar önce ilk önce ciddi derecede ihtiyacını hissettiğimiz bir kuruluş şu anda bütçe ve strateji Başkanlığı devlet planlama teşkilatının kurumsal işte ne bileyim mirasına almış vaziyette devralanmış vaziyette ve Kalkınma Planlarında bu kuruluş yapıyor şimdi bu kuruluşun gözetiminde yapılıyor diye ve nasıl yapılıyor Ben 11 kalkınma planında Yani bir ev belki kalkınma planı sırasında birkaç defa buna şahit olmuştur sürece şöyle oluyor Kalkınma planları 2019-2023 için yapılmış şimdi 2024 2028 için yapılıyor davet eden 2014 2018 için vardı bir evvelki kalkınma planı 2019-2023 içinde 11 olan 12 olanda 2024-28 için yapılıyor bu Kalkınma planları sürecinde evvel belli başlıklar belirleniyor bunların bir kısmı ekonomi ile ilgili bir kısmı ise sağlık sosyal refahla ilgili teknoloji ile ilgili finansla ilgili tarımla ilgili hayvancılıkla ilgili vesaire Neyse ya devletin önemli olduğunu düşündüğü hemen hemen bütün Sektörel mevzuları kapsamaya çalışıyorlar çalışma grupları özel İhtisas komisyonları oluşturuluyor Bunlar toplanıyorlar akademisyenler sektör temizleyicileri vesaire görüşlerini bildiriyorlar bir tane röportaj orada yapılan tartışmaları ve önerileri plana girmesini düşündükleri önerilerin yazıya geçiriyor vesaire işte Sonradan da zaten belli bir süreçler ile beraber hazırlanmış oluyor fakat şimdi şöyle Tabii bir durum var Genelde Maalesef bunlar 2019-2023 planın hazırlıkları sırasında da benim karşılaştığım şekilde öyleydi yani Bir nevi hani böyle derneklerin kongrelerin toplantılarında siyasi partilerin veya kulüplerin toplandıklarında yıllık toplantılarında en son böyle gündemin son maddesi dilek ve temennilerdir yani oraya da kimse kalmaz genelde işte Başkan seçiminde ne bileyim başkanlık Divanı seçiminde kan gövdeye götürür dilek ve temennilere gelince kimse kalmaz işte 3-5 kişi çıkar bir şeyler söyler kimse dinlemez işte söylenmiş Adet yerini bulmuş olur ve biter Maalesef bu çalışma gruplarını toplantılarda maalesef böyle yani işte tamam görüşler söyleniyor Raporlar yazılıyor raporları kimse okuyor mu okuduktan sonra dikkat ediyor mu herhangi bir geri dönüş yapıyor mu yok yani daha evvelden röportörlük yapmış olan hocalarımız var üyelik yapmış O hocalarımız var hepsinden aldığım geri bildirim bu şekilde Yani şöyle denilebilir belki hani en azından tarihe bir not düşmek anlamında bir işe yarıyor olabilir Ve tabi Aslında orada hakikaten Liyakat sahibi insanlar gittikleri zaman Türkiye ile ilgili Türkiye ekonomisi kalkınması ile ilgili farklı sektörlerin Kalkınma süreçleriyle ilgili hakikaten değerli görüşler bildiriyor olabilirler ve bu görüşler Belki de bir ihtimal Hani düşük bir ihtimal de olsa politikaya yol gösteriyor olabilir öyle mi tartışları pratikte bu böyle olmayabilir ama en azından teoride böyle olacağını Umut etmeliyiz diye düşünüyorum şimdi 2019 2024-2028 12 kalkınma planı içinde yine böyle bir süreç başladı Ben de şimdi mesela linkten de Facebook’ta Twitter’da bazı katılımcıların Yani bu işte çalışma gruplarını üye seçilen Bazı katılımcıların işte mesajlarını görüyorum işte veya işte gene bütçe ve strateji başkanlığındaki bazı idarecileri mesajlarını görüyorum işte süreç başladı Vatana millete hayırlı olsun görüşlerimizi bildirdik çok önemli şeyler konuşuyoruz falan yani bunlar Tabii maalesef hikaye bunu kabul edelim çok önemli şeyler konuşuluyor olabilir ama bunların maalesef hiçbir yansıması olmayacak orada Konuşulanlar orada kalacak hiçbir şekilde bunları politika yapıcı okumayacak zaten hani bize soracak hali de yok diye düşünüyorum Dolayısıyla maalesef dilek ve temennilerden öte bir şey ama öte yandan bir de şöyle de bir şey oldu ben yaklaşık bundan bir Elem şimdi kendim açısını kendim hikayemi anlatıyorum sanki kendimi çok önemli bir görüyormuş gibi anlaşılmasın Çünkü daha sonradan başka pek çok insanın bunun başına pek çok iktisatçının da en azından bununla karşılaştığını fark ettim bundan yaklaşık bir ay evvel kadar olsa gerek önce bir telefon çalışma grup larının bir tanesine önerebileceğim söylendi ve yani mütevazı strateji başkanlığına arandı üye olmamı istendiği söylendi açıkçası yani bunun pek bir işe yaramayacağını bilincinde olmama rağmen En azından işte kamu yararıdır belki yani oraya bir cümle yazdırırız O cümle belki hakikaten birilerinin kulağına gider birileri görür bir faydası olur diye düşündüğüm için samimiyetle böyle düşündüğüm için Ankara’ya gitmek gelmek zor olsa da bana İstanbul’dan bunu kabul ettim Peki tamam ondan sonra bir form doldurdular internetten doldurdu Ondan sonra da Sanırım pazartesi günü bir e-mail geldi ve e-mail’de de işte sektör temsilcileri akademisyen ağırlığının gözetilerek salon kapasitesi vesaire gibi koşullar nedeniyle benim katılımın bunu olmayacağı yazıyor Tamam ben de aslında orada biraz kuşkullanmadığım değil itiraf edeyim yani ama tamam dedim ya kibarca dissim var etmişler yani davete geri çekmişler Tamam peki öyle böyle olabilir güzel fakat daha sonradan daha ilginç şeyler oldu yani telefon geldi başkanım strateji başkanlarından özürler dileyen Benim adımın niçin silindiğinin bilinmediğini ifade eden bir telefon görüşmesi daha sonradan Tabii artık bundan sonra şüphelenmemek mümkün değil Ben de etrafımdaki birkaç iki saatçiye sordum çünkü bana daha evden davet ederken çağrılacak birkaç ismim de ismini de söylenmiş hakikaten hepsi de belli başlı saçlar Türkiye’de yani benden çok daha ileride olan insanlar Onları aradım Onların da onlara da davetin geri çekildiğini öğrendim Demek ki bu sadece benim başıma gelmemiş pek çok saçların başına gelmiş şahia şu ki yine içeriden alınan Twitter hesabı aktif olan iktisatçıları iktisatçıları davet geri çekilmiş yani böyle anlaşılıyor ya peki Madem öyle ya Tabii kamu uyarılarını düşünülmediği vatana hizmet diye bir derdin olmadı anlaşılıyor bu girişmelerden Yani en azından bu organizasyon yapılırken işte Muhtemelen 5 yıldızlı otellere verilen kiralarda işte 5 yıldızlı otellerden salonlar kiralara ve oraya katılan üyeler gelirli içeride otellerde konakladıkları gönderilecek bunun da en azından tırnak içerisinde tehlikeli olgunayacak kişilerden seçilmesi düşünülmüş herhalde birileri En azından bunu böyle düşünmüş böyle yapmanın kamu için daha yararlı olacak kamu yararlı oldu ve vatan ha hizmet ya daha büyük bir hizmet sağlayacağı düşünülmüş Valla diyecek bir şey bulamıyorum sadece şu cümleyle bitireyim bütün kurumlar hızla kirleniyordu birinciliği bütçe ve strateji başkanlığına verdiler beni izlediğiniz için teşekkür ederim hepinize iyi günler diliyorum