14 Mayıs Seçimleri ve Ekonomik Oy Verme Teorisi

Herkese merhabalar bu yayında 14 Mayıs 2023’te gerçekleşmiş olan genel seçimler ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri üzerinden ekonomik oy verme davranışı var mıydı yok muydu Bu seçimlerde varsa devam nasıl devam ediyor yoksa neden yoktu çünkü bununla ilgili hakikaten olmadığına yönelik veya Türkiye’de ekonomik oy verme davranışının kaybolduğuna yönelik iddialar var biraz bunlar üzerine konuşmak istiyorum Öncelikle ekonomik oy verme davranışın nedir diye soracak olursanız eğer ekonomik overme davranışı seçmenleri demokratik ülkelerde Tabii seçmenlerin oy verirken seçimlerde birinci sahiplerinin ekonomik koşullar olduğu iddiasıdır enflasyon ve işsizlik mi Büyüme mi diyeceksiniz genellikle büyümeye bakılıyor verisi en çok ve en uzun serili en uzun süreli olduğu için Ekonomik büyüme dönemlerinde yani büyümenin Görece yüksek olduğu dönemlerde iktidar partisinin bundan olumlu faydalandığı iktidarda olan parti veya partilerin bunların Olumlu olarak bunu bunların olumlu yansıdığı eğer ekonomik durgunluk varsa daralma varsa ise ekonomik koşulların zorlaştığı dönemlerde de iktidar partisinin iktidardaki partilerin bundan daha olumsuz etkilendiğine yönelik bir argüman ekonomik oy verme davranışı bu siyaset bilimi literatüründe ampirik Siyaset bilimini terörü’nde özellikle işte ekonomik analizde kullanılanlarak çok sayıda ülke için gösterilmiş Hatta yani Amerika Birleşik Devletleri için George Washington dönemine kadar giden işte Gayri Safi Yurtiçi Hasıla projeksiyonlarını kullanarak o zamanlar Gayri Safi Yurtiçi asla veresiye toplanmıyordu ama 1800’lerde 1700’lerde yine de bunu gösteren çalışma mevcut farklı pek çok ülke için Bakanlığı Türkiye için de bu yapılıyor işte genelde ekonomik analizde işsizlik enflasyon büyüme genellikle kullanılır son zamanlarda tüketici Güven endeksinin de aslında yol gösterici olabileceği Veya en azından bir şeyler söyleyebildiği iktidar partisinin oy oranı ile ilgili söyleniyor şimdi geldiğimizde bu seçime geldiğimizde de genelde en çok söylenen şeylerden bir tanesi işte Hem sosyal medyada Okudum Hem gazetelerde okudum kişilerin işte yeni Bilim insanlarının veya gazetecilerin siyasetçilerin de aslında sözlerine yansımış vaziyette ekonomik oy vermeden önce Türkiye’de kayboldu ve kaybolduğunu da işte ispatı olarak da bu seçim sonuçları gösteriliyor bakın yine her ne kadar ekonomik koşullar oldukça kötü seyretse de iktidar partisi seçimden birinci çıktı işte iktidar partisinin içinde yer aldığı ittifak birinci çıktığı çoğunluğu sağladı Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ee ekonomik politikanın başında kendisi var o da en yüksek oy aldı Her ne kadar Cumhurbaşkanı ilk önce seçilememiş olsa da ben bu görüşe katılmıyorum neden katılmadığını da şöyle özetleyeyim Öncelikle ekonomik oy verme davranış Hakikaten yok muydu diye bakalım ekonomik öğrenme davranış Yani eğer ekonom hakikaten kötü diye varsaydı devam ediyorsak eğer ekonomik overme davranışı bir miktar da olsa vardı tabii istenildiği kadar da veya beklenildiği kadar tahmin edildiği kadar olmamış olabilir ama yine de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oyu 2018 yılı Cumhurbaşkanlığı seçimlerine göre düştü Çünkü orada İlk turda kazanmıştı seçime Burada ise İlk turda kazanamadı Öncelikle bunu söylemek lazım Dolayısıyla oyun düştü İlk turda bunu vurgulamak lazım ikincisi iktidar partisinin oyu da düştü AKP’nin oyu da düştü gene 2018 genel seçimlerine göre diyelim dolayısıyla bir miktar etkisi oldu söylenmek söylemek durumundayız Ama tabi yeterince etkisi olmuyor daha fazla etkisi bekleniyordu Ee neden böyle olmadı diye düşünüyor olabilir Şimdi burada da şöyle bir durum var aslında ki aslında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın son aylarda sergilediği izlediği ekonomik politikasını da Bence bununla alakalı olduğunu düşünüyorum çok ortada çok büyük bir ekonomik başarısızlık En azından kağıt üzerinde yok bundan Şunu kastediyorum yani tabii ki Sürdürülebilir olmayan ekonomi politikaları altında şu anda yönetiyoruz bir noktada döv kuru işte Cari denge dış Ödemeler dengesi vesaire Bunların hepsi patlayacak bunda mutabakanın Zaten hani köşe yazılarında sosyal medyada ve daha belki kayıt dışı İktisat yayınlarında bundan bahsetmiştim yani bunda hiçbir şüphe yok fakat En azından Şu an için seçimlere giden süreçte yani 2019-2020-2021-2022 verilerine baktığımızda şimdi 2019’da Türkiye ekonomisi hakikaten pandemi öncesinden bahsediyorum 0.9 büyümüştü 2020’de pandemi yılında Dünyada pek çok ülke eksi büyürken Biz bir nokta sekiz büyüdük 2021’de çift haneli büyüdük 2022’de yine uzun dönem ortalamasına yakın bir büyüme sergiledik Dolayısıyla ortada hani mesela 1994’te işte 2001’de veya farklı kriz yıllarında olduğu gibi işte Türkiye ekonomisinin küçüldüğü veya Sıfıra yakın büyüdüğü bir dönemde değiliz yani 2022 büyümesi bile %5 civarı geldi Dolayısıyla Bu da uzun dönemli ortalamasının Bir tık üzerinde çok üzerinde Yani bir tık üzerinde Dolayısıyla Yani ortada Aslında tırnak içerisinde bir ekonomik kriz yok yani Mesela Amerika’da işte ekonomik kriz arka arkaya iki çeyrek 0 veya negatif büyüdüğünüz zaman durgunluk simgeli veriyor nationaldo ekonomisiör böyle bir şey söz konusu değil Türkiye’de en azından Dolayısıyla Ee ekonomik oy verme davranışı diye bakacaksak Eğer yani ekonomik daralma döneminde değiliz o yüzden iktidar partisi için çok olumsuz bir seyir özlemlenemeyebilir bunu söylemek gerekiyor He enflasyon yüksek mi yüksek Hatta epeyce bir yükseldi Ee bu alım gücünü düşürüyor mu düşürüyor ama işte yine en azından Kore’den TÜİK tarafından rapor edilen enflasyona göre işte Memurlara çeşitli toplum kesimlerine onların üzerinde dediğim gibi rapor edilen enflasyona göre konuşuyorum üzerinde bir zam almaya maaş artışı da yapıldı Dolayısıyla Aslında yine tırnak içerisinde iktidar için alım gücünün düşünmediğini savunmak da mümkün Yani tabi bunlar dediğim gibi Sürdürülebilir değil daha yüksek bir enflasyon bize Sonbaharda bekliyor olacak Büyük ihtimalle işte ciddi bir Ödemeler dengesi krizi ciddi bir döviz kuru krizi belki bankacılık krizi vesaire bunlar bizi bekliyor olacak bunların hepsinde mutabık ama ekonomik oy verme davranışın yoktur demek için gerekli olan ekonomik kriz göstergeleri de yani ekonomik kriz göstergeleri sadece enflasyon yüksek olması demek değil büyümenin de Sıfıra yakın olması hatta negatif olması ne Bunlar yok işsizlik keza yine rapor edilen hissizlik %10’un Bir tık altına düşmüş vaziyette yani tamam Türkiye’de zaten uzunca süreleri yüksek seyrediyordu ama hani Onda da ciddi bir artış En azından orantılı olarak söz konusu değil Dolayısıyla ekonomik kriz var ve bu krize rağmen iktidar partisi nasıl Hala oyları düşmüyor Dolayısıyla ekonomik oy vermeden önce Türkiye’de olmadı demenin doğru olmadığını düşünüyorum Çünkü gene Bu ekonomik oy verme davranışının işte öncülleri Tabii varsaydı ekonomik kriz ortamının olmadığı kanaatindeyim Türkiye’de Aslında bu da bilinçli Yani tabii ki bu işte bir kredi şişirmesi ile rasyonel olmayan bir para politikasıyla bir şekilde yani seçimlere yönelik bir genişlemeci bir maliye politikasıyla genişletici bir para politikasıyla özür dilerim sağlandı ama amaç da buydu zaten Yani seçim öncesinde Hani ben Master vesaire bunun ötesinde iktidarın veya işte ekonomide politika yapıcını seçim öncesinde frene basmayarak aksine tam tersine tırnak içerisinde para politikasında gaza basarak rasyonel bir şekilde olmasa da İrrasyonel bir şekilde de olsa gaza basarak bunu sağladığını düşünüyorum Aslında Dolayısıyla ekonomik oy verme davranışı o yüzden belki de var bile diyebiliriz Çünkü Ee yani politika yapıcının gözünde Neden gaza bastı politika yapıcı neden faizleri düş tutmaya çalışıyor neden enflasyon pahasına da olsa ümeyi öncülmeye çalışıyor işte ekonomik oy verme davranış Aslında olduğu için olmadığı için değil diye düşünüyorum Özellikle görüşlerim bu şekilde beni dinlediğiniz için teşekkür ediyorum hepinize iyi günler diliyorum