Arjantin’de Milei’nin Şok Terapisi: Sabri Öncü ve Cem Oyvat ile Söyleşi

kayıt dışı İktisat kanalından Herkese merhabalar bugünkü yayında iki tane değerli iktisatçı var bilmiyorum kendilerine iktisatçı denmesini isterler mi ama Sabri Hoca genelde kendine emekli diyor bir emekli bir iktisatçı var da diyebiliriz isterseniz Cem oyvat ve Sabri Öncü ikisini de tanıyorsunuz durur tanıtmaya Gerek yok belki ama Cem oyvat zaten bu kanalda daha evvelden defalarca beraber yayın yaptık Sabri hocayı da sosyal medyadan da tanıyanlar vardır akademik çalışmalarından da tanıyanlar vardır Çok değerli iki tane ekonomiyle ilgili insanla beraber diyelim Ama bugün beraber olmamızın gerekçesi şu e Cem oyvat ve Sabri Öncü ve hatta bir de Joel rabinovich umarım doğru telaffuz ediyorum Kings lecturer olarak çalışıyor beraber e Hindistan’da ünlü bir Hani Ekonomi Dergisi olan diyelim ekonomik and political weekly dergisinde bir çalışma yayınladılar malum Arjantin’de yakın zamanda iktidar değişikliği oldu ve iktidar değişikliğinin sonucunda Haier M Başkan seçildi ve işte ne bileyim kendisinin Yani herhalde beğenenler de vardır eleştirenleri de var tabii ki ama Eee ilginç ekonomi politikalarına imza attı diyelim o günden itibaren ve bu kimilerine göre başarılı bulunuyor işte enflasyonu düşürmekte Arjantin ekonomisini yeniden rayına oturt ki Arjantin ekonomisi Aslında enteresan bir ekonomi Ben bütün Kalkınma derslerinde arjantin’i şöyle bir örnek vererek anlatıyorum Arjantin 20 yüzyılın başında Aslında eee bir o zamanına göre nispeten gelişmiş bir ülke yani Şöyle ki eğer 1913 yılında Arjantin’in kişi başı milli geliri Kanada’nın kişi başı milli gelirinden yüksek 1913 yılında Fakat 20 yüzyılın sonuna geldiğimizde Arjantin’in milli geliri Kanada’nın kişi başı milli gelirinin herhalde Beşte biri falan seviyesinde Dolayısıyla Hani Kanada’da olan bir şeyler Arjantin’de olmuyor veya tam tersi de düşünebilirsiniz Sonuçta Arjantin ekonomisinin bugün geldiği noktada da işte Haier m’in seçilmesine de aslında herhalde o neden oldu Ciddi bir ekonomik çalkantı vardı ekonomide ve hav m’in başkanlığından sonra da şimdi vermeyi kendisine göre diyelim ki Radikal Hatta belki de şu anda bu trump’a da belki örnek oluyor kısmen bir ekonomi politikası uyguluyor bu ekonomi politikası kimilerine göre de başarılı görüldü fakat Eee Sabri Hoca ve Cem’in economic and political weekly dergisinde yayınlanan makalesi argentina’s economic shock terapy işte m’s austerity politic and the road ahead ki aynı makalenin daha genişletilmiş bir versiyonu ayrım dergisinde . org’dan ulaşabilirsiniz Arjantin’de m’in şok terapisi mitler ve gerçekler başlığı altında yayınlandı Şubat ayı ortasında 15 Şubat’ta Eee İkisi de dolayısıyla Eee Hani bunlara bakmak da mümkün onlar Aslında E hani benim Okuduğum kadarıyla ben de iki çalışmayı da okudum Bu arada Hani hav m’nin başarılarının Aslında tırnak içerisinde başarı olarak görülen işte politikalarının veya işte bu politikaların sonuçlarının Aslında pek de bir başarıya işaret etmediğini çok amiyane ve kısaca söyleyecek olursak söylüyorlar gösteriyorlar Şimdi aslında ben ayrıntıları konuşmak için bu girizgah sonra ayrıntıları konuşmak için sözü önce Cem’e veriyorum Cem oyvat ve tabii beraber Sab hocanın da katkı Arıyla En azından bu makalede Ne yapmaya çalışıyorsunuz Neyi gösteriyorsunuz millie gerçekten Başarılı mı yoksa hakikaten ortada bir başarı yok mu işte hani başarı varsa nerede var Niçin Bazı işte iktisatçılar siyaset bilimcileri veya işte sosyal medya e fenomenleri tarafından meleyi başarılı görülüyor Eee bunları konuşalım istiyorum söz sende C Eee Merhabalar herkese Eee dediğin gibi cun Arjantin E benim de yani ben de Kalkınma iktisatçısı olduğum için Bakı bunlara Hani Eee Belki 20 yüzyılın ve 21 yüzyılın başının böyle en e Kalkınma kalkınan iktisadi ülkeler arasında belki en başarısız olanlarından birisi hakikaten şey yani Hem Türkiye de arjantin’e geçiyor yetişiyor ve geçiyor e milli gelir kişi başına düşen gelir olarak E hem de eee şey eee şu anda şey hani bakıldığında son y yıla gerçekten büyüme oranları olarak gerçekten şey hani Eee çok Eee düşük Doğu Asya ülkelerine göre düşük Latin Amerika ülkelerinin kendi içine göre de düşük E şimdi ülkeyi y yaklaşık bir Eee 2000 biliyorsun Arjantin biraz bize benziyor belli açılardan benzer dönemlerde krize giriyoruz e 2000 Eee 20 2001 yılında 2000 2001 yılında onlarda ciddi bir kriz yaşamıştı Bizim bize yakın tarihlerde Hatta o dönemde hatırlıyorum Arjantin krizi bayağı tartışılıyordu Ondan sonra peronist iktidara geldi Hatta Pardon sözünü Cem sözünü kesti ama ben şey hatır ben öğrenciydim o 2001 yılında Arjantin krizi olduğunda şey olmuştu Erinç hocanın Erinç Yelda’nın Mark webda bir makalesi yayınlanmıştı e İnternational heral tribune galiba E işte bu New York times’ın galiba Avrupa uluslararası versiyonu gibi olan gazete veya dergi Neyse gazete diyelim tury ara diye Eee Hatta Sonra işte böyle bayağı gene O zaman şey çok popülerdi Deniz Gökçe ASF Savaş Akat mahv eğilmez’in programı Eee O bayağı bir eleştirmişti onlar televizyonda yazıyı da Deniz Gökçe özellikle köşe yazılarında hani çok sorumsuz bir yazı vesaire falan diye Onu da bir Dipnot olarak vurgulamış olayım yani kriz olduğunda ben tabii 1617 yaşındaydım krizler olduğundan Sabri Hoca daha iyi hatırlar onları o zaman 39 yaşındaydım ben hatırlıyorum Tabii Eee yani o peronist geldiği zaman hani biraz daha eee devletçi bir politika uyguladılar e Görece daha işte sermaye kontrolleri getirdiler Görece daha Hani eşitlikçi bir politika uygulamaya çalıştılar ve ilk dönemde Aslında başarılı oldular yani e bakıldığı zaman onu yazıda da söyledik mesela ilk 5 yılı hani ortalama 8.8 büyümüş Arjantin ekonomisi Türkiye ekonomisi de mesela o dönemde hızlı büyüyordu Arjantin ekonomisi daha da hızlı büyüyordu Eee ama sonradan 2011 yılından beridir büyüyemiyor E tabii burada yani bana göre bilmiyorum Sabri Hoca ne der Eee yani biraz Eee bu iyi dönemlerde yapısal değişimi Eee yapamam malara etkisi var yani Arjantin en başta hani çok şeye dayalı işte mtia dayalı bir ekonomi ihraç Mallı olarak Eee yani sanayisinin hani ihracata yönelik sanayisinin yeterince gelişmemiş olduğu bir ekonomi ve bu Çok eskiden bir şey işte bu ticaret hadleri tartışması işte biliyorsun yani şey işte Sanayi mallarının ticaret hadleri işte eee tarım mallarına göre gelişiyor Bu yüzden hani Eee şeyler eee Gelişmekte olan ülkeler Sanayi e dönüşümünü yapmalı argümanı yla gelen işte prş hani Eee Arjantin’de Yani bu argümanı işte 50’lerde 60’larda yapıyordu Eee yani o da belki kendi ülkesinde olanlara bakarak Eee onlardan etkilenerek Belki bu argümanı daha Eee öne çıkardı e sonradan işte eee Yani en son e dönemi Hani hakikaten çok başarılı değildi Arjantin yüksek enflasyon işte Ekonomik büyüme anlamında da e gitmiyordu en son Eee halk eee buna karşı eee şey bu Miley e anark faşist m’yi getirdi Eee Anar Pardon anark faşist dedim ama anarko kapitalist O da doğru aslında ağzım ağzım oraya gitti kapitalist Evet ya ben bir şey söylemek istiyorum şimdi E Ceyhun açılışta işte Kalkınma ekonomisi derslerinde Arjantin’in Eee 20 yüzyılın başında oldukça yüksek gelirli bir ülke olduğunu e doğru Gerçekten de öyle ama Eee ve zaman içerisinde giderek gerilediğini anlattı ondan söz etti ama Eee Matias wangu herhalde ikiniz de biliyorsunuzdur Eee o benim bildiğim kadarıyla Arjantin’de dom doğduğu Brezilyalı mı Arjantin biraz kafam karışık konudu ama Arjantin’de gençliğini yaşamış bir insan O bayağı bir biliyor bu Arjantin’in tarihini onun itirazı var bu Sava Arjantin daha 20 yüzyılın başında kişi başına düşen gelir o kadar yüksekken bile ileri bir ekonomi olarak Eee görülmemelidir diyor Anladığım kadarıyla Eee Cem’in söylediğiyle de bağlantılı yani eee büyük bir sanayileşme durumu yok tarıma dayalı bir ekonomi olduğundan dolayı Eee zaman içerisinde geri düşüyor Eee başka bir şey daha söyleyeyim eee şimdi bu peronist kabaca bizim kemalistlere benzerler ya da Hindistan’daki Nehru benzerler yani eee homojen bir grup değil Yani onların içinde sağcıları da var solcuları da var Eee sosyal Demokrat diyebilecek türde insanlar da var Eee zaten en son Eee işte abi vily ve Miley Eee başa gelmeden önce aralarında kurdukları koalisyonda büyük politik sorunlar çıktı E başarısızlıklarının önemli nedenlerinden bir tanesi oydu ama şöyle bir sıkıntıları da var bu arkadaşlarımızın Eee Bu arkadaşların başarısızlıklarını değerlendirirler Ken Eee Emperyalist merkezle olan ilişkilerini de göz önünde bulundurmak icap eder Eee başta Amerika olmak üzere Yani o emperyalizm merkezin Eee en güçlü ülkesi eee o ülkelerin ihtiya beklentilerine cevap vermeyen Politikalar uygulayan ülkeleri Emperyalist Merkez cezalandırıyor Eee Arjantin’in sıkıntılarından bir tanesi de oydu bu pistler geldiklerinde genellikle Bunlar Özellikle bu kishner eee Amerika’nın çıkarlarına aykırı şeyler de yapmaya başladıklarından dolayı Emperyalist merkezin çıkarlarına aykırı şeyler yapmaya başladıklarından dolayı bir süre sonra Eee cezalandırılmayan başlıyorlar o yapısal sorunları çözemem belerin nedenlerinden bir tanesi de tek nedeni o değil tabii ama Eee bu bunu göz önünde bulundurmak lazım yani çok fazla E işte herkes küreselleşmeden bahsederken Sen Eee yeni kalkınmacılık gibi bire ekonomik model uygulamaya çalışırsan Eee Sana istediğin şeyleri yapma izni vermiyorlar Bir de önceden kalmış Büyük borçlar falan var Oradan da tetiği çekiyorlar yani eee IMF’ye borçlarını ödemediler 2000 2000 2001 krizinden sonra zaten oradan bir Gerilim var hani en başta e ya Yani tamam Ben diyeceğimi söyledim yani arada Peki ben bir şey söyleyeceğim Hani yani bu Arjantin’in 20 yüzyıldaki Kalkınma performansından bağımsız olarak bunu tamamen provokatif bir soru olarak soruyorum yani yanlış anlamayın desteklediğim için vesaire falan değil ama Peki mesela milli hakikaten başarısız mış mesela istatistiklere baktığınız zaman sizin makalede de grafik var zaten işte enflasyon oranı ki enflasyon Bildiğim kadarıyla hani tam da ne kadar da doğru ölçülüyor o ayrı mesele zaten ama Arjantin’de eee bir süre rapor da edilmiyordu Eee İstatistik Enstitüsü tarafından veya işte kamu tarafından bir ara böyle raporlanması da Enflasyonun durmuştu Bildiğim kadarıyla yalnızam lütfen düzeltin ama yani en azından sizin de grafik mel sizin de makaledeki enflasyon işte % 300 lira yaklaşan bir enflasyondan işte Şu anda mesela hani değil mi böyle 50 ile 100 arasında bir Tabii ki y galiba en son açıkl yüksek bir oran ama sonuçta işte hani ne bileyim üçte bir seviyesine falan düşmüş gibi gözüküyor ya peki Yani ki zaten bu herhalde başarılı olarak algılanıyor işte baktığın zaman da işte bu veriye direkt bakan kişi diyor ki Aa bak işte enflasyonu 1/3 birine düşürdü Eee ya bu Bu başarı mı veya Hani başarı değilse neden başarı değil yani şöyle Eee onu geçmeden önce şu parantezde şey yapalım Bu 20 yıl boyunca Tabii bir eee şey e sağ iktidar Parantezi de oldu hani o işte makri seçildi onun işte bir 4 yıllık e Görece daha işte sağ iktidarın politikaları oldu O işte IMF’ye olan borçları falan da ödemeye kalktı ondan sonra Eee yani Ama o da başarısız oldu mesela E başka bir sıkıntısı da mac’in şeydi çok büyük miktarlarda yabancı para borçlandırdı arjantin’i hani bu e Para enflasyona neden olur çok para arzını artırırsak falan gibi bir Eee inancı var ya belirli iktisadi düşünce okulundan olan arkadaşlarımızın o olmasın diye Eee birtakım Eee fonlamak mayaya kalktı onu ellerinde patladı yani Arjantin’in o kadar büyük yabancı para borçlarında O makinin yaptığı O büyük bir yanlış da vardır yabancı para borçlanmak büyük miktarlarda yani şimdi hatırlamıyorum ama E bu işte bizim epw yazdığımız makale hesapta daha önce benim Orada yazdığım makalenin devamı olacaktı bir anlamda o ilk makalede O ayrıntıları yazmıştım ne yaptığını buin yani çok ciddi miktarlarda yabancı para borçlandı onları ödeyemez hale geldi Arjantin sonrasındaki Arkadaşların yani bu Eee o da kerdi galiba yok Fernandes denilen arkadaşın liderliğinde bir geldiler Bir de bu eee SLE beraber çalışan arkadaşımız da onlara ekonomi bakanı olduydu ya neydi onun adı guzman Eee eee onlar o devraldıkları Eee ne denir ona Eee şeyin Eee eee çok kırılgan bir şey olmasından dolayı da bir nedenle bir bakıma başarılı olamadılar başka şeyler Yanında kendi içlerinde anlaşamıyor lardı O da ayrı yani yani enflasyona dönersek yani cunun sorusuna dönersek ya bir kere Şurada şöyle bir Arjantin propagandası yapanlar şöyle bir trik yapıyorlar Yani mile Aralık ayının yaklaşık 10’unda zannedersem 2023’te göreve geldi Onu geçen Matias Vero da yazmış eee ondan sonra devalüasyon yapıyor işte bu fiyat kontrollerini falan bayağı bir kaldırıyor ve enflasyon ayl enflasyon % 25’e çıkıyor bir anda ve şimdi şey yapıyorlar şimdi Eee Aslında Aralık enflasyonu bayağı bir zıplıyor Onu da işte peronist lere koyup Hani onu onu baz alarak oradan düşürdü diye Eee söylemeye çalışıyor Aslında baktığında ilk E yani Kasımda yani ferisin son ayında Eee % % 160 civarında enflasyon Tabii hala çok yüksek bir de artıyor gerçekten eee Sonradan bir işte % 300’ lere yaklaşıyor bu işte şeyle birlikte devalüasyon işte fiyat kontrollerinin kaldırılması vesaire ile birlikte ama sonradan hızlı bir şekilde düşmeye başlıyor Şu anda en son açıklanan rakam % 4.5 daha da önemlisi Tabii aylık enflasyon % 2.2l düşmüş durumda Yani aslında Arjantin net bir kur şoku yemezse bu sene içinde gerçekten enflasyonu böyle bir % 30 seviyelerine falan düşürme ihtimalleri var Eee Sorun şu ki kur şoku yiyebilir Arjantin Çünkü şey yani bir yandan Hani arjantinle ilgili söylenen şeylerden birisi aslında herkes şey yapıyor yani bu Kemer sıkma politikalarına falan konuşuyor ama Eee Arjantin’de şey yok yani böyle bir e serbest kur diye bir şey yok Eee bu işte kademeli sabit kur var Ve işte % 1 Pardon % 2 arttırıyor lardı her ay Eee işte bunu hatta en son % bir’e düşürmüşler düşürdüler birkaç aydır galiba yani yavaşlattılar orada Aslında bayağı bir sabit kur var bir İkincisi Tabii bayağı bir sermaye kontrolleri devam ediyor Yani biraz sanırım şeyi basitleştir diler eskiden hani bir sürü kur vardı biraz onu hani basitleşir ama hala bir sabit kur var Eee sermaye kontrolleri de var yani o araçları kullanıyorlar Aslında kuru e tutmak için Çünkü öyle çok büyük faiz falan da arttırmadan Eee Dolayısıyla ya politika faizini bir düşürdü galiba değil mi Yanlış mı hatırlıyorum Evet evet ya bir dönem yani öyle şeyin altında gitti benim gördüğüm kadarıyla enflasyon rakamının hep altında gitti öyle bizim işte eee bizdeki gibi Eee çok Gerçi şey yapıyorlar galiba onlar enteresan para politikal Yani biraz Eee para arzını gene de bir şekilde sınırlıyor belli dönemlerde gibi ben anladım Eee ya ama yani o belli araçları kullanıyorlar şu anda ama herkesin söylediği Hani Hem sağdan hem sol kesimden Arjantin’de peso çok değerli Eee bunu ne kadar böyle devam ettirebilecek çünkü hani şu anda talebi baskıladı için belki ciddi bir cari açık problemi vermiyorlar ama Eee talep Eee kes şey yapıldığı zaman Eee serbest bırakıldığı zaman hani biraz daha ekonomik büyümeler anlamlı düzeye vardığı zaman acaba ne olacak Eee gibi bir endişe var bilmiyorum Sabri hocam sen ya başka bir şey daha ben hatırlatayım bu çok yeni oldu Eee henüz nereye evrilecek e bilemiyoruz Ama bu Miley denilen arkadaşımız Libra diye bir Eee tokun altında bir bir bir şeyler dedi Ondan sonra bir böyle acayip değer kazandı 11 saat içerisinde % 195’e falan eee başı derde giriyor gibi gözüküyor Eee Gerçi Eee acaba devlet başkanlığından düşmesine neden olacak bir olay mı değil mi bilmiyorum ama E bu gibi içeride politik çalkantılar E senin demin sözünü ettiğin kur çaların emekleyen kur çaların istikrarını bozucu şeyler biliyorsun Eee değil mi yani sonuçta bir şekilde herhalde bu arkadaşımız da Eee her ne kadar Şimşek kadar büyük miktarlarda içeriye sıcak para çekmiş olmayabilir de E bir miktar para Eee girmiştir içeriye o çıkmaya falan baslar ise o çayı tutması zor olur zaten Eee Herkesin üzerinde anlaştığı bir konu Eee sağcı solcu Ortacı e Arjantin poosu çok değerli şu anda o o büyük sıkıntılar yaratabilir yani bir bırakırlarsa Eee kuru bırakmak zorunda kalırlarsa enflasyon gene alır başını gider yani değil mi E bir sürü çalışma bizim makalede de sözünü ettiğimiz Arjantin’de Enflasyonun temel Eee ekleyicisi diyelim belirleyicisi biraz iddialı olur da e kur yani kur patlarsa Arjantin’de enflasyon da patlar o zaman bütün eee libert in Eee davul zurnayla duyurdukları işte enflasyon başarısı da Eee ortadan kalkar bir anda Yani çok oraya tehlikeli yani o Arjantin’de bir kurt patlaması olasılığı Bugün Türkiye’de bir kurt patlaması olasılığından daha yüksek Nedenini de sorabilir miyim hanani Çünkü mesela Türkiye’de Hani bazen Zihni Sinir yöntemleriyle de olsa kuru tutmanın yollarını bir şekilde Merkez Bankası buldu Eee kimi zaman swaplar şu anda hatta yani e ciddi derecede Bir de rezerv biriktirmiş durumda Eğer En azından rezerv istatistiklerine baktığınız zaman Arjantin Neden bunu yapamıyor Türkiye Merkez Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yaptığını iddia ettiği şeyi yapıyor ya Yani zat çok sıkı kur kontrolleri var E sermaye kontrolleri var Arjantin’de de yani şey eee hayır aslında rezervler öyle Şu anda çok aşırı eee emedi benim de gördüğüm kadarıyla Yani bence talebi bastırmalı Eğer bir faydası varsa orada faydası oluyor olabilir Eee yani hani eee bir anlamda Hani cari açı kısmen engelliyorsun Zaten bence yani bu Gelişmekte olan ülkelerde bilmiyorum Sabri Hoca ne der Ama hani bu şey üzerinden Biz kendi işte çalışmamızda da bunu Aslında ce görüyoruz yani eee talep bastırmanın doğrudan fiyatlar üzerine pek Öyle ciddi bir etkisi yok Arjantin üzerine yapılan çalışmalar da öyle gösteriyor Benim gördüğüm Esas mesele Kurdan geliyor ama tabii yani indirect olarak yani şey ol Eee yani talebi bassam cari Eee bu kur değerlenmiş kenü şu anda kur şey yani eee Miley’in iktidara gelip de devalüasyon yapmak zorunda kaldığı seviyenin üzerinde değerlenmiş durumda şu anda Arjan Bu arada ben bu değer yani tutabilir lers tutsunlar bence diye düşünüyorum çünkü yani kur şoku verirlerse başa dönecekler yani hatta Türkiye için de aynı şey geçerli yani tutabilir lers tutsunlar diye düşünüyorum E siz ners bir de bu yanda bunun üzerine bunun bu olanlar gerçekleşirken uyguladıkları Kemer çıkma politikalarıyla vatandaşı da iyicene yoksullaştıran birere hakikaten bir kur şoku sonrasında yeniden enflasyon patlarsa Niye o zaman biz yaptık bütün bu yaptıklarımızı olmayacak mı yani Çok yazık oldu bu kadar emekliler sokaklardaydı bir ara onları da Eee polis baskısıyla sakinleştiriyor yani yoksa bıraksalar [Müzik] Eee daha çok ses çıkaracak insanlar da Eee baskı orada da yüksek Yani sen insanların ümüğünü bu kadar sıkıyorsun bir ülkede Eee ekonomik olarak yani aç bırakıyorsun yani o insanları eee bir baskı eee Eee rejimi kurman icap ediyor Başka türlüsü yok yani çünkü kontrol edemezsen bu arkadaşları Sokaklar kaynamaya başlar yani Onu yapıyorlar birg tarinde de E ama dediğim gibi bir kur patlarsa enflasyon da patlayacak E o zaman biz bu arkadaşları niye bu kadar süründürdü hikayesi olacak Yani aslında enflasyonda da böyle düşüş dedikleri Tabii çün hiperenflasyon ülkelerinde yani işte yani çok yüksekten düşüyor Ama yani tabii çok yüksekten düşürmek daha kolay bir iş Görece yani 300’ler hani 80’lere 50’lere düşürmek sonradan Hani daha fazla düşürmek biraz daha zorlaşıyor gibi hani Aslında öyle yani şu anda hani enflasyon adına da büyük bir Kazanılmış bir zafer yok yani % 4.5 enflasyon H değil mi yani E hani sen de tahmin etmişti ya Bu şekilde giderse belki % 30’a falan düşer Eee Yıl sonuna doğru bir sorun çıkmaz ise e % 30 iyi bir enflasyon y Eee Evet masterlar ücretler o şekilde artıyor mu artmıyor orada da artmıyor orada da Çünkü iktisatçılar bizim buradaki e Ortodoks iktisatçıların dediklerine benzer şeyler diyorlar E onlar öyle şeyler derken Eee hükümetler de e fiyatları artırmıyor yani orada da öyle Aslında şeyde yani Özel sektörde kısmen bir toparlanma Hani bir veride gözük q gibi belki 2000 Eee 23 yılı öncesi Hani Hatta Miley öncesi seviyelere biraz gelmiş durumda e Fakat tabii şey o kadar düşük ki yani düşür Yani herkes şey gibi anlıyor Aslında Kemer sıkma deyince ya işte bunlar yani öyle anlatılıyor ya narrative hani ya işte işe yaramayan asalak bir sürü memur var onları işten çıkardı Hani biraz m’yi de öyle göstermeye çalışıyor şu Bakanlığı şey yaptım iptal ettim bu Bakanlığı iptal ettim falan Bu arada iptal ettiği bakanlıklar arasında böyle kadın e cinsiyet eşitliğini falan öne çıkaran bakanlık F öyle şeyler var yani daha Hani aslında önemli olabilecek şeyler ama tabii hadi diyelim onları yaptı ya aslında kamudan çıkartılan çok insan var ama % Bir’in biraz üzerinde toplam kamu çalışanlar Tab birkaç yüz bin değil Yani on binlerle ölçülüyor çıkardığı işten Anladığım kadarıyla kamudan değil mi Evet yani o yüzden hani Yani tam net rakam şimdi şey yapm ama öyle gibi yani E tamam Yani tabii yani Onlar kalıcı olarak işini kaybettiği için önemli bir de bir sürü işte eee peronist lere yakın İşte insanların vesaire çıkarıldığı da söyleniyor Yani onun siyasi boyutu Hatta kız kardeşi geçen Financial times’da yazıyordu bu işin Eee yürütücülüğünü yapan insanlardan biriymiş m’nin galiba Anladığım kadarıyla ama yani Orada asıl mesele şu yani kamu e ücretleri çok fazla baskılandığı kesildi Hani bir de şey asıl emekli maaşları kesildi zaten şeyin Eee Kemer sıkma politikalarını yani % 30’a yakın reel olarak Eee Biz kamu bütçesinde azalma var Merkezi bütçede hani bunun kaynağına baktığınızda yani yarısına yakını işte üniversitelere giden fonların kesilmesi altyapı yatırımlarının neredeyse durma noktasına gelmesi E bir de emekli maaşlarının kesilmesi kalanlar da işte Hani e doğalgaz elektrik fiyatları artmasın diye svans ediyorlardı E onu ve şey E işte ulaşım harcamalarını sübvansiyon ediyorlardı onlar oradaki sübvansiyonları kaldırdılar Tabii fiyatlara yansıdı Eee başka da işte ne var sosyal yardımları kestiler Yani hikaye bu aslında Yani aslında zaten devlet Dediğiniz zaman kemel sıkma Dediğiniz zaman hani herkes şey anlıyor Türkiye’de de yani eee ya işte Erdoğan’ın işte Saray harcamaları kesilecek işte birtakım bakanların vesaire Saray har işte harcamaları kesilecek lüks harcamaları işte gereksiz birtakım AKP’ye yakın yandaşlar işten çıkartılacak öyle değil devlet yani buralardan E Kesinti yapabilirsiniz ve buralardan kesinti yapmak önemli de olabilir yani sembolik açıdan önemli olabilir yani herkes bu şeyi yaparken ama yani aslında kamuda kesinti yapmak dediğinizde ana kalem şey yani emekli maaşlarını daha da ezeceksin yani hani Kemer sıkma politikası derken veya işte bu takım altyapı vesaire yatırımları ki bunlar önemli yani eğitime sağlığa mesela eğitim sağlıkta da yani reel anlamda çok büyük bir e küçülme var o sektörlerde kamu tarafında E şimdi yani Gayri safi milli hasıl Etki olarak e or şimdi yani sosyal harcamalar yani sosyal altyapı eğitim sağlığa işte eee şey eee altı yatırımlarını azalttığın zaman ciddi anlamda bu böyle bir Eee büyüme modelinin uzun vadede başarılı olması da mümkün değil başka bir şey daha ya sen onları yapmaya başladığında Eee üretim maliyetlerini Aslında arttırıyordu birtakım Eee mal ve hizmetlere erişim emekçiler için şimdi paralı olduğundan Eee devlet tarafından sağlanmadığına Bu arkadaşlar bir Eee masin ücretlerinin artırılmasını isteyecekler iki Eee sermaye eee birtakım şeyler yapmak zorunda kalacak sonunda üretim maliyetleri yükselecek yani e devletin o tür harcamalar yapıyor olması bedava sağlık Ondan sonra bedava eğitim altyapı yatırımları Aslında Eee sermayenin üretim maliyetlerini düşüren bir şey e onlardan vazgeçince ilk anda bir rahatlama varmış gibi gözüküyor mu yani böyle hayat Eee onar günlük Eee dönemlerin arka arkaya sıralanması değil böyle birkaç yıl sonra bir bakıyorsun Aslında sermayenin üretim maliyetlerini artırmış devlet harcamalarını düşür kısarak yani eee yani ekonominin büyüme için uzun dönem dediğimiz Birkaç yıl Yani aslında öyle Eee ne bileyim e 20 yıl 30 yıl 50 yıldan falan bahsetmiyoruz yani 34 yıl falan gibi bir zaman içerisinde daha kötüye gidecek sermaye sermaye içinde ekonomi yani devletin o tür harcam kısması hoş bir şey değil bir İkincisi maalesef tasarruf diye bir kelime var o tasarruf hoş bir kelimedir değil mi Herkes zan ne güzel hepimiz tasarruf edelim falan Eee dediğimizde edelim falan diyor yani eee başka bir Eee ders algılanan yanlış anlaşılan ya da algısı farklı olan kelime de israf nasıl tasarruf edeceğiz israfları azaltarak tasarruf edeceğiz o bir sürü paramız olacak Ondan sonra ne gibi daha anlamlı harcayacağız falan o isf dediğin şeyler emeklilere ödediğin Maaşlar aslında yani sonunda ya da aylıklar diyelim Eee işte altyapı yatırımlarına e harcadığım paralar fan o israfları ortadan kaldırıp tasarruf ediyorsun diye hoş bir resim ortaya çıkıyor ama yani eee Efendim işte yandaşlara harcanan paraları kısan o israf lı azaltarak yapılan tasarruflar olmuyor yani aslında gerçekleşen tasarruflar değil mi ekonomik şey Kemer sıkma politikaları Neyse Eee Arjantin’de olan da o yani E bir de bunun Tabii iş gücü verimliliğine de olumsuz etkisi var hani son zamanlarda çok moda bir tabir ya işte verimlilikle Kalkınma Türkiye içinde işte son nobel ödülünden sonra daron hoca’ın falan söyledikleri bu bu minvalde ydi aslında verimlilik düşüklüğüne vurgusu vardı Eee tabii yani bu yani kesintilerle işte ücret kesintileriyle nasıl bir verimlilik artışı sağlanacak O da ayrı bir tartışma konusudur diye düşünüyorum ya aslında işte o konuda da ben bir makale yazdım ya Eee yakın zamanda işte Mehmet Türkmen de benim Eee makalenin şimdi tutukladılar bir taksen başkanı olan buradan desteğimizi gönderelim Eee bitir makalenin bitiriş bölümünü Onun yazdığı bir tweet bayağı böyle aşağı yukarı 1 bu5 sayfa falandı yani onun yazdıkları eee Neyse Türkiye’de Emek verimliliği düşük değil ya bayağı yüksek Aslında Yok öyle ama ben şeyi söylemeye çalışıyorum Bu kesintilerle dü düşürürsünüz Aslında E tabii sen çalışanların moralini bozarsan adamlar üretken çalışamazlar değil mi yani eee chep örneği verilir ya Yani pazarda manavcılık yapan öğretmen ne kadar iyi öğretmen olabilir öğrencilerinin karşısına çıktığında değil mi kafasında başkası Ünler var yani ya bir birkaç şey söyleyeyim o konuyla ilgili Hani o zaten hani ücretlerin üretkenliği olan etkisi var hani benim kendi doktora öğrencim Eee var inek o bu konuyla ilgili çalışıyor Hani direkt firma düzeyinde veri e kullanarak yani O mesela buluyor bir sürü başka makale var yani bunu göster o etki hep e ardı göz ardı ediliyor Bir de yani Sabri hoca’ın dediği doğru Yani bizim aslında Emek verimliliğ imiz Eee yüksek milli gelirimiz çünkü yani şeyimiz düşük Aslında Eee iş gücüne katılım oranımız düşük yani kadınların maalesef E iş gücüne katılım oranı düşük Dolayısıyla Yani aslında şey yani iş gücüne katılım oranı düşük olunca zaten otomatikman Emek verimin milli gelirinize göre daha yüksek olmuş oluyor eee bir de şey yani bu üretkenlik konusunda enflasyon meselesinde herkes şey anıyor Aslında e ücret maliyetli lerini Eee baz alıyor Ama bizim asıl bakmamız gereken üretkenliğe göre ücret maliyetleri nedir Yani bu işte Mısır karşılaştırmaları vesaire yapılıyor Ama şuna bakmak lazım yani evet yani Mısır’da ücretler çok düşük ama yani bizim işgücü üretkenliğin işte daha yüksekse Hani Eee Neticede onu baz almamız gerekiyor Yani bizim yani Kendi iş gücü üretkenliğe yakın olan ülkelerle e karşılaştırma yapmamız gerekiyor tabii Arjantin özerinde de baktığınız zaman yani iş gücü üretkenliğini de uzun vadede olumsuz etkileyecek şeyler e aslında enflasyona da ileride yardımcı olmayacak şeyler Yani direkt yani çünkü Neticede maliyetleri e azaltma Eee kapasiteniz azalıyor bir yandan da üretkenlik artışı sayesinde ya Eee Ceyhun sanırım yarım saati bulduk ev Ben son bir şey sadece sormak veya eklemek istiyorum Yani bir Arjantin ile Türkiye’nin farkını karşılaştırmak açısından benim gözlemlediğim bir fark da şu Aslında m ile Miley’nin sıkılaştırma politikasıyla diyelim tırnak içerisinde Türkiye şu anda uygulandığı söylenen sıkılaştırma politikası arasında hani milliyi en azından bildiğim kadarıyla Takip ettiğim kadarıyla lütfen yanlışsam düzeltin Hani iktidara da aslında bu politikaları uygulayacağını söyleyerek geldi Politikalar Doğrudur yanlıştan bağımsız konuşuyorum yani bunları Bunları yapacağım dedi ve onları onları yapmaya çalışıyor kendince doğru ya da yanlış Tabii ki işte Emekçi kesime Çok ciddi bir yük getiriyor gelirler düşüyor Eee işte belki de muhtemelen verimlilik de düşüyor çok kırılgan bir ekonomi vesaire ama en azından bunları yapacağını söyleyerek geldi Oysa biz mesela 2023 seçimlerine tam tersi bir politika 180 derece şu anda uygulanan zıttı bir politikayla girdik ve benim görüşüme göre insanlar o politikaya oy verdi Yani aslında Türkiye’de vatandaş oy verdiyse Eğer mevcut iktidara Nurettin nebatinin politikalarına oy verdi doğru ya da yanlış ya sonuçta onu gördü gevşek politikaya oy verdi Eee enflasyonist politikaya oy verdi adın artık Ne diyecekseniz diyin yani Türkiye Ekonomi modeline oy verdi 2021 son petlerin işinin çözü o oy verdi Aynen asgari ücrete ciddi derecede Enflasyonun üzerinde en azından rapor edilen enflasyon üzerinde yapılan zamma oy verdi E şimdi ise onların tam tersi yapılıyor yani evet Ama şunu da hatırlatmakta yarar var Ceyhun Şimşek Şimşek’in adı e o seçimlerden önce anılmaya başlamıştı yani eee yani gitmeyen bir şeyler var Biz Eee döneceğiz sinyalleri Ortodoks politikalara dönece sinyalleri de veriliyordu halk bunu ne kadar algılı anlıyordu o yani seçmen O ayrıca tartışılabilecek bir şey ama en azından iktidar öyle bir dönüşümü gerçekleştireceğini biliyordu yani Yok politika söylemine yansımıyorsa herhalde mili şey denmi yordu yani faizleri işte 4 katına çıkaracağız e iki toplantıda işte Eee ne bileyim ben asgari ücreti Enflasyonun altında zam yapacağız Hani Tabii ki halka Onlar söylenilmiş bizim memleketteki Eee Ortodoks iktisatçılar öyle anlıyorlardı ima edilen oydu yani on nen alkışladılar ya gelir gelmez yani şimdi pek Alkışlayamam o ayrı Eee Ama büyük bir destek bir sürüsü şey diyordu yani şim şeyi hepimiz desteklemeliyiz kayıtsız koşulsuz şöyle şeyler yapacak böyle şeyler yapacak filan gibi Eee o sinyaller e en azından küçük bir gruba verildi yani halk almamış olsa da kesinlikle H Eee Çok teşekkürler yani e yazıyla ilgili de bilgileri paylaştınız Arjantin hakkında hem arjantin’i geçmişinden gelen ekonomik sorunlara hem de en azından şu andaki ekonomi politikasının bu sorunları çözüp çözmede yeterli olup olmadığını Yani önümüzdeki günler gösterecek bakalım ne olacağını hem Türkiye için hem Arjantin için ben sözümü şöyle bitireyim yani umarım Hani eee işte gene Erinç hocanın 2001 yılında Yanılmıyorsam dediğim gibi yayınlanan makalesindeki başlığı atıfla Umarım Türkiye bir sonraki Arjantin olmaz veya belki de Arjantin bir sonraki Türkiye olmaz bilmiyorum artık yani hangisi daha tercih edilebilir Çok teşekkürler katıldığınız için dinleyenlere de teşekkür ediyoruz ve Herkese iyi günler diliyoruz Sağ ol hoşça kalın